Ameer Suali na Jawabu

Maana ya Hadithi ya ‘Mujaddid’ kila karne

Kusambaza ni Kuunusuru Uislamu

بسم الله الرحمن الرحيم

 Jibu la Swali
(Imetafsiriwa)

Swali:

Baraakallahu Bika Sheikh yetu na Mei Mwenyezi Mungu itaharakisha ushindi mikononi mwenu na Mwenyezi Mungu atufaidie kwa ujuzi wako.

Kutoka kati ya Saheeh Ahaadeeth inayojulikana ambayo ilikuwa inayohusiana na Sahaabah Mheshimiwa Abu Hurairah (ra) kutoka kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu (saw) kwamba alisema:

“Hakika Mwenyezi Mungu hutuma Ummah hii kwa kichwa cha kila miaka mia moja mtu atakayejengea Dini kwa ajili yake”.

[Kuhusiana na Abu Daawood (4291) na kuthibitishwa kama Saheeh na As-Sakhaawiy katika ‘Al-Maqqsid Al-Hasanah’ (149) na Al-Albaaniy katika ‘As-Silsilah As-Saheehah’ (599)]

Na swali ni: Je, neno ‘Mtu’ (ambaye) aliyetajwa katika Hadithi linatambua kwamba Mujaddid ni mtu binafsi au kikundi? Na inawezekana kuorodhesha kutoka kwenye karne zilizopita?

Kutoka kwa Abu Mu’min Hamaad

Jibu:

Wa Alaikumus Salaam Wa Rahmatullahi Wa Barakaatuhu,

Ndio, Hadeeth ni Saheeh na kuna masuala tano yanayohusiana nayo:

1) Ni wakati gani mia (miaka) kuanza? Je, ni kutoka kuzaliwa kwa Mtume wa Allah (saw) au kutoka wakati wa Ba’tha (ujumbe) au kutoka wakati wa Hijrah au kutoka wakati wa kifo chake?

2) Je! Mwanzo wa kila mwaka unamaanisha mwanzoni mwa mia moja, au wakati wa mia moja au mwisho wa mia moja?

3) Je, neno ‘mtu’ (nani) linamaanisha mojawapo ya watu au inamaanisha kundi ambalo linarudia Deen kwa Deen kwa watu?

4) Je! Kuna ripoti yoyote iliyo na kumbukumbu sahihi kuhusiana na idadi ya Mujaddids katika miaka mingi iliyopita?

5) Je, inawezekana kujua katika karne ya kumi na nne ambayo ilimalizika juu ya 30 ya Dhul Hijjah 1399 AH ambaye yule aliyerejesha Deen wa watu?

Nitajaribu bora ya uwezo wangu kutaja kile ninachoamini kuwa mtazamo wenye nguvu (Raajih) kuhusiana na masuala haya bila kujifungua na kuingia ndani ya pointi za Ikhtilaaf (tofauti).

Kwa hiyo nasema na kwa Mwenyezi Mungu ni Tawfeeq na Yeye ni Al-Haadi (ambaye anaongoza) Subhaanahu kwa njia ya moja kwa moja:

1) Katika tarehe gani miaka mia kuanza?

Al-Munaawiy alisema katika kuanzishwa kwa ‘Fath ul-Qadeer’: [Na wamepotofautiana kuhusu mwanzo wa mwaka, inachukuliwa kuwa ni kutokana na kuzaliwa kwa Unabii, Ba’tha (mwanzo wa ujumbe), Hijrah au kifo chake (saw) …?

Na Rawah (mtazamo mkali) kwa maoni yangu ni kwamba inachukuliwa kutoka wakati wa Hijrah. Hii ni kwa sababu ni siku ambayo Waislamu na Uislamu walipewa heshima na nguvu (‘Izzah) na kuanzishwa kwa hali yake. Na kwa sababu hii, wakati Umar (ra) alikusanya Sahaaba kukubaliana mwanzoni mwa tarehe waliyoiamini Hijrah. At-Tabari katika ‘Taareekh’ yake alisema: “Abdur Rahman Ibny Abdullah Bin Abdul Hakam aliniambia: Alisema: Nu’aim Bin Hammaad alituambia: Alisema: Ad-Daraawardiy alituambia kutoka Uthmaan Bin Ubaidullah Bin Abi Raafi” ambaye alisema : Nimesikia Sa’eed Bin Al-Musayyib akisema: Umar bin Al-Khattaab aliwakusanya watu akawauliza: “Tunaandika nini kutoka siku gani?” Ali alisema: “Kuanzia siku ambayo Mtume wa Mwenyezi Mungu sallahu alaihi wassallam alifanya Hijrah na kushoto nchi ya shirk. Hivyo ndivyo Umar (ra) alivyofanya. Na Abu Ja’far akasema: “Mwaka wa kwanza wa Hijrah unachukuliwa kutoka Muharram wa mwezi huo, yaani kabla ya Mtume wa Allah (saww) kuwasili kwa Al-Madina kwa miezi miwili na siku kadhaa kama kuja kwa Mtume wa Allah (saw) ilikuwa juu ya 12 ya Rabee ul-Awwal.

Kulingana na hili kwamba inawezekana kuanza mwanzo wa alama ya miaka mia moja tangu tarehe ya Hijrah (uhamiaji) ambayo Sahabah (ra) ilipitisha.

2) Kwa ajili ya mwanzo wa karne basi uwezekano (Raajih) mtazamo ni kuelekea mwisho; yaani, kuimarishwa (Mujaddid) itakuwa mwishoni mwa miaka mia moja Aalim (Scholar) ambaye hakuwa na sifa isiyo na sifa na kifo chake kitakuwa mwisho wake na sio nusu njia au wakati wake wote. Kwa nini nimeona maoni haya kuwa rahisi zaidi kwa sababu zifuatazo:

  1. a) Imethibitishwa na hadithi za Saheeh ambazo Umar Ibn Abdul Aziz alikuja mwanzoni mwa Raa wa miaka mia moja na alikufa mwaka wa Hijri wakati alikuwa na umri wa miaka arobaini wakati Ash-Shaafi’i alikuwa mwanzoni (Ra) wa karne ya pili na alikufa mwaka wa 204 Hijri akiwa na umri wa miaka hamsini na wanne.

Kwa hiyo, ikiwa tunachukua tafsiri nyingine kwa mwanzo wa miaka mia moja kwa kuelezea kuwa mwanzo wa miaka mia moja ya kwanza basi Umar Ibn Abdul Azeez hakutakiwa kuimarishwa (Mujaddid) wa karne ya kwanza kwa sababu alizaliwa katika Hijri mwaka wa 61. Na Ash-Shaafi’i hakutaka kuwa Mujaddid wa karne ya pili kwa sababu alizaliwa mwaka wa Hijri 150. Hii inamaanisha kwamba mwanzo (Ra ya) wa mwaka uliotajwa ndani ya Hadeeth inahusu sehemu ya mwisho ya karne na si mwanzo wake. Kwa hiyo yeye (Mujaddid) anaweza kuzaliwa ndani yake (yaani miaka ya kati) na kisha akawa Mujaddid Scholar maalumu katika sehemu yake ya mwisho na akafa mwisho wake.

  1. B) Kwa ushahidi unaoonyesha kwamba Umar Ibn Abdul Azeez alikuwa Mujaddid wa karne ya kwanza na Ash-Shaafi alikuwa Mujaddid wa karne ya pili, ambaye alijulikana miongoni mwa Ulemaa wa Ummah hii na Imaam. Az-Zuhriy na Ahmad bin Hanbal miongoni mwa wengine tangu mapema na baadaye Imaam walikubali kuwa kutoka kwa Mujaddideen mwanzoni mwa Rais wa karne ya kwanza alikuwa Umar Ibn Abdul Azeez (rh) na Ra Ra ya karne ya pili alikuwa Imam Ash- Shaafi’iy (rh). Umar Ibn Abdul Azeez alipokufa Hijri mwaka wa 101 akiwa na umri wa miaka arobaini na muda wa Khilafah yake ilikuwa miaka miwili na nusu wakati Ash-Shaafii alikufa mwaka wa 204 Hijri akiwa na umri wa miaka 54. Na Al- Haafizh Ibn Hajar alisema katika ‘Tawaaliy At-Ta’sees’: [Abu Bakr Al-Bazzaar akasema: “Nimesikia Abdul Maalik Bin Abdul Hameed Al-Maymooniy akisema: Nilikuwa pamoja na Ahmad Bin Hanbal wakati Ash-Shaafii alitajwa hivyo alimwona Ahmad akiinua kichwa chake na akamwambia kutoka kwa Mtukufu Mtume (saww) kwamba Allah (SWT) anachagua mtu mwanzoni (Ra) wa kila karne mtu ambaye angewafundisha Deen yao. Alisema: Umar Ibn Abdul Azeez alikuwa mwishoni mwa karne ya kwanza na natumaini kwamba alikuwa Ash-Shaafii ambaye alikuwa mwishoni mwa pili].

Na kwa njia ya Abu Sa’eed Al-Firbaabiy alisema: Ahmad Bin Hanbal alisema: Hakika Mwenyezi Mungu huwachagua watu katika karne ya kila mtu mtu atakayewafundisha watu Sunan na atakataa uongo unaotokana na Mtume ili tuweze alichunguza na akagundua kwamba Umar Ibn Abdul Azeez alikuwa Ra Ra ya karne ya kwanza wakati Ash-Shaafi’i alikuwa mwishoni mwa Ra (karne ya pili).

Ibn Addiy alisema: Nilimsikia Muhammad bin Ali Bin Al-Husein akisema: Niliwasikia wenzetu kusema: Katika karne ya kwanza ilikuwa Umar Ibn Abdul Aziz na kwa pili alikuwa Muhammad Bin Idrees Ash-Shaafi’i.

Na Al-Haakim aliandika katika ‘Mustadrak’ yake kutoka Abu ul-Waleed ambaye alisema: [Nilikuwa katika kusanyiko na Abu-l-Abbaas Bin Shuraih wakati Sheikh alikuja kwake na kumsifu. Kisha nikamsikia akisema: Abu At-Tahir Al-Khawlaani alituambia na pili Abdullah Bin Wahb: Sa’eed Ibn Abi Ayyoob aliniambia kutoka Shuraaheel Bin Yazeed kutoka Abu ‘Alqamah kutoka Abu Hurairah (ra) kwamba Mtume wa Allah (saw) ) sema:

“Hakika Mwenyezi Mungu hutuma Ummah hii kwa kichwa cha kila miaka mia moja mtu atakayejengea Dini kwa ajili yake.”

Kwa hivyo kuwa na habari njema O Jaji hakika Allah alimtuma mwishoni mwa karne ya kwanza Umar Ibn Abdul Azeez na mwishoni mwa karne ya pili alimtuma Muhammad Ibn Idrees Ash-Shaafi’i …].

Al-Haafizh Ibn Hajar alisema hii inaonyesha kwamba Hadeeth alikuwa anajulikana sana (Mash’hoor) wakati huo.

  1. c) Inaweza kusema kuwa mwanzo (Ra ya) wa lugha fulani ina maana ya kwanza au sehemu ya mwanzo, kwa nini basi tunaweza kuona kama nguvu zaidi kuwa mwanzo (Ra) wa kila mwaka ina maana mwisho wake na si mwanzo wake? Jibu la hili ni kwamba kama vile ra Ra ina maana ya kuanza kwa kitu lugha (katika lugha ya Kiarabu) pia inamaanisha sehemu yake ya mwisho. Imesemwa katika ‘Taaj Al-Aroos’ (kamusi): Ra Ra ya kitu ni makali yake na inasemwa mwisho wake sehemu. Na inasemwa katika ‘Lisaan Al-Arab (kamusi): Mjinga huyo alitoka kwenye shimo na Ra yake (Muraa’san) ambayo ina maana kwamba kichwa kilitokea kwanza au labda mkia kwanza yaani sehemu ya kwanza ya sehemu ya mwisho . Kwa hivyo ra Ra ya suala au kitu inaweza kulingana na lugha maana ya mwanzo kama vile inaweza maana ya makali yake kama hii ina maana mwanzo au mwisho. Kwa hivyo tunahitaji Qareenah (kidokezo / dalili) ambayo itaongeza maana ambayo inalenga katika miaka ya miaka ya Hadeeth ‘Ra’. Je, ni mwanzo wake au mwisho wake? Na hii Qareenah iko katika maelezo yaliyotangulia yaliyotajwa Umar Ibn Abdul Azeez Mujaddid wa karne ya kwanza na alikufa katika Hijri ya mwaka 101 na akachukulia Ash-Shaafi’i Mujaddid wa pili na akafa katika mwaka wa 204 Hijri. Yote haya inazidi maana ya Hadeeth kwa maana sehemu ya mwisho ya karne na si sehemu yake ya mwanzo.

Kwa hiyo, kwa kuzingatia mambo ambayo yameelezwa hapo juu, ninazidi kuwa na uwezekano mkubwa kuwa maana ya: ‘Ra ya miaka mia moja’ kama ilivyopatikana katika Hadeeth, ni sehemu ya mwisho ya kila karne.

3) Kwa maana neno ‘Mtu’ (ambaye) linamaanisha mtu au kikundi: Kisha Hadeeth anasema hivi:

“Mwenyezi Mungu anatuma kwa Ummah huu …. mtu atakayepya upya (Man Yujaddidu) Deen yake kwa ajili yake” na kama ‘Mtu’ (ambaye) alielezea kikundi basi kitenzi hicho kitakuwa katika aina ya wingi (yujaddidoona). Hata hivyo kitenzi kilichotajwa katika fomu ya umoja na hii ni licha ya maneno ‘Mtu’ (ambaye) pia anaye na maana ya wingi na hata kama kitenzi baada ya fomu moja. Hata hivyo ninaona kuwa ni nguvu zaidi hapa ambalo linaashiria mtu kwa sababu ya Qareenah ‘yujaddidu’ (yaani, aina moja ya kitenzi). Na ninasema mtazamo wenye nguvu kwa sababu neno lililotumiwa hapa si dhahiri mtu binafsi hapa na hata wakati kitenzi baada ya fomu ya umoja. Kutokana na hili kuna watu wengine ambao wamefafanua neno “Mtu” kama kuonyesha kikundi na waliorodheshwa katika vikundi vya hadithi kutoka kwa Ulamaa ambao walikuja kila karne. Hata hivyo maoni haya yamepunguzwa na yule mwingine kama ilivyoelezwa mapema.

Kwa kumalizia maoni yenye nguvu ni kwamba ‘Mtu’ (ambaye) anaonyesha na maana ya mtu binafsi kwamba Mujaddid aliyetajwa katika Hadeeth ni mtu ambaye ni mwanadamu mwenye upendo na asiyejifunza.

4) Kuhusu orodha ya majina ya Muhtasari (Mujaddideen) katika karne zilizopita; ripoti imeonyesha, orodha iliyojulikana zaidi ni kwa njia ya rhyming prose ya As-Suyooti hadi karne ya tisa na alimwomba Allah (swt) kuwa Mjaddid wa karne ya tisa. Sasa nitarejelea sehemu kutoka kwa prose yake:

Hivyo katika karne ya kwanza ilikuwa Umar Khaleefah tu kama alikubaliana na kukaa.

Na Ash-Shaafi’i alikuwa wa pili kwa sababu ya ujuzi wake mkubwa.

Na wa tano alikuwa Al-Ghazaali kwa nini alikuwa na hoja.

Na wa saba ambaye aliinua mwinuko alikuwa Ibn Daqeeq Al-Eid kama ilivyokubaliwa.

Na hii ni ya tisa iliyokuja na yule anayeongoza haina kuvunja ahadi na nimekuwa na matumaini ya kuwa mimi ni Mujaddid wake kwa sababu neema ya Mwenyezi Mungu haifai.

Na kuna maelezo mengine yanayoendelea.

5) Na inawezekana tujue ni nani aliyeimarishwa (Mujaddid) wa Deen wa watu ilikuwa kwa karne ya 14 kumalizika tarehe 30 ya Dhul Hijjah 1399?

Nilitambuliwa kile kilichojulikana au kinachojulikana kutoka kwa Ulemah aliyeheshimiwa sana wakati walionyesha kwamba ‘Ra’s’ (kichwa) wa mwaka ilikuwa sehemu yake ya mwisho. Umar Ibn Abdul Azeez alizaliwa katika Hijri 61 na alikufa katika Ra ya karne ya kwanza katika mwaka wa 101 Hijri na Ash-Shaafi’iy walizaliwa katika Hijri mwaka wa 150 na walikufa katika Ra ya karne mwaka wa 204 Hijri.

Hii ina maana kwamba kila mmoja wao alizaliwa kuzunguka katikati ya karne na akajulikana zaidi katika sehemu yake ya mwisho. Na kama Ikiwa nimesema nikiona kama tafsiri yenye nguvu ambayo imejulikana sana katika Ulemah aliyeheshimiwa kuhusiana na Umar Ibn Abdul Azeez kuwa Mujaddid wa karne ya kwanza na Ash-Shaafii kuwa Mujaddid wa karne ya pili.

Kwa hiyo, kulingana na hili, ninaona kama nguvu zaidi kwamba mwanachuoni mkuu Taqiudeen An-Nabahani (rh) alikuwa Mujaddid wa karne ya kumi na nne. Alizaliwa mwaka wa 1332 Hijri na akajulikana sana katika sehemu ya mwisho ya karne ya kumi na nne na hasa wakati alipoanzisha Hizb ut Tahrir katika Jumada al-Thani mwaka wa 1372 Hijri na alipotea mwaka wa 1398 Hijri . Dawah yake kwa Waislamu ilikuwa kuhusiana na suala la muhimu, kuanzia njia ya maisha ya Kiislam kwa kuanzishwa kwa Jimbo la Khilafah iliyoongozwa vizuri na lilikuwa na athari kubwa juu ya maisha yao na juhudi na Ijtihad mpaka Khilafah imekuwa mahitaji ya jumla wa Waislamu leo.

Kwa hivyo rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu ya Abu Ibrahim na rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu ya ndugu yake Abu Yousuf aliyekuja baada yake na Mwenyezi Mungu atawakusanya pamoja na manabii, kweli, Shuhadaa na Saaliheen (haki) na ni kampuni gani kubwa.

Hayo ndio ninayoyaona kama ndugu yangu mkubwa zaidi Abu Mu’min na Mwenyezi Mungu anajua zaidi sahihi na kwa Yeye ni bora zaidi.

Ndugu yako,

Ata Bin Khalil Abu Al-Rashtah

14 Shaban 1434 AH / 23 Juni 2013 CE